De Schepen/De Kaping

 

UILKE BARENDS V.O.C. kapitein

 

*1757 Het Meer-Heerenveen +07-07-1810 Leeuwarden

Uilke Barends

portret Uilke Barends

door Uko (Uilke)Post

www.ukopost.eu

vervaardigd in 2012

Uilke Barends heeft als gezagvoerder/kapitein op de volgende schepen naar- en van Oost-Indië gevaren:

 

De IJstroom:

 

Op 01-10-1790 vertrok de IJstroom vanaf ford Rammekens ( Zeeland ) naar Batavia op Java ( via Kaap de Goede Hoop van 03-03-1791 tot 18-04-1791 ) alwaar het schip op 24-07-1791 aankwam. Het schip voer in opdracht van de V.O.C. kamer Zeeland met Uilke Barends als schipper.

 

De IJstroom was een zogenaamd fluitschip, gebouwd in 1785 op een werf in Amsterdam en is aldaar aangekocht door de V.O.C.kamer Amsterdam. Het schip was in gebruik bij de V.O.C. vanaf 1785 tot 1793 toen het verkocht is in Batavia. Aankoopprijs fl. 73.000,- en verkoopprijs 2.790,-rijksdaalders.

 

Lengte: 142 voet,

Laadvermogen: 898 ton.

Oorspronkelijke naam: Eikenwoud.

 

Een passage uit het logboek:

 

Date/Time Start: 1790-09-25T00:00:00 * Date/Time End: 1791-03-09T00:00:00

Event(s):

 

 

Ystroom_VOC_152_11432  * Date/Time Start: 1791-03-05T00:00:00 * Date/Time End: 1791-03-09T00:00:00 * Campaign: Cliwoc_cruise  * Device: Underway cruise track measurements  * Comment: Ship: Ystroom (Fluit), 1st Observer: Ulke Barendsz (Schipper), 2nd Observer: Manus Zilwa (Bootsman), Company: VOC-Z, Dutch Asiatic Shipping Number: 4679.2, Other ship information: 898 TON, GEKOCHT 1785, GEBOUWD TE AMSTERDAM. BEMANNING: TOTAAL 123 KOPPEN, 97 EUROPEANEN, 26 CHINEZEN. GEMONTEERDT MET 6 PS YSER CANON A 2 LB UIJT. GEPROVIANDEERT VOOR 9 MAANDEN. DIEP: V: 16 EN A: 17 VOET (AMSTERDAMSE MAAT). 3 VOOR- EN 2 GROOTMARSZEILEN VAN WELKE DE EERSTE TWEE EN DE LAATSTE EEN NIEUW GEWEEST ZIJN. EN DE ANDERE TWEE MEER ALS HALF SLEET. NAMEN ZONDER RANG UIT SCHEEPSVERKLARING MAART 1791 EN AFSLUITING VAN HET JOURNAAL (JPG 55): J.W. KOSTER, JACOBUS DE JONGE, JOHANNES SAND, ISAAC HAVELAAR, PIETER ROOZENOUD, DIRK POORTVLIET, CORNELIS DE BRUIJN. PIETER ROOSENHOUT, ZEILMAKER

 

 

Comment:

1790-09-30T00:00: IN DE AGHTERMIDDAGWACHT LEIJDEN DE COMPASSEN VOLGENS GEENEZ: RESOLUTIE OP 22 °/30 N WESTERING. EN EEN VOOR DE LOOT. OP 30/00 N WESTERING VOLGENS T ED COMP INSTRUCTIENS. DEN 30-9 KWAM DESAGTERMIDDAGS DE EQUIPAGEMEESTER AAN BOORD. ENWIERDEN IN T GEENER GERESOLVEERD. OM VOOR VLISSINGEN TE LOOPEN, LIGTEN DIERHALVEN THEN 3 UREN 30 HET ANKE. EN GINGEN ONDER ZEIJL IN COMP: VAN T VOORZ. SCHIP DE ONZEEKER. STUURDEN VOLGENS LOOTSMANS VERKIESIN. LOODEN CONTINUEE. VAN 7 TOT 4½ EN WEER TOT 10 VADEM. SALUEERDEN DE STAD VLISSINGEN THEN 4 UER 30 MET 5 LB CANONSCHOTEN. ZEIJLDEN WIJDERS IN COMP. VAN S COMPAGNIES LOOTSGALJOOT. EN KWAMEN T SAAMEN THEN 6 UERE. VOO HET DAAGS ANKEREN THOUW OP DE DIEPTE VAN 9 VADEM BEKWAAME GRONDT. STAEKEN EEN GROOTE BAGT THOUW VOO. ENZ.SEIJLDEN VOLGENS WAARNEMIN. DE ZO: L. VAN VLISSINGE. OZO. EN T WESTELIJKSTE LAND. VAN WESTCAPPELL. NWTN: EN DE THON NO. 1 WTN½N ALLE RW, .VERSIEN HET THOU. SCHOOREN CABELARING: MAAKTE ZEIJLEN VAS. VERRICHTEN ALLES VOLGENS ZEEMANS COSTUM. HIELDEN MET DE HELFDT DER EQUIPAGE WAG. STAAKEN EEN THEN 8 UEREN KLAARDEN T OP (..) DOG WEEGENS VERLOOP VAN T GETIJ BLEEVEN LEGGEN. LIGTEN VAN AGHTEREN OP WELK DOOR EEN DITO VAN S COMPAGNIES GALJOOT BEANTWOORDT WIERDE

 

 

 

 

 

De Eenparigheid:

 

Op 29-01-1791 vertrok de Eenparigheid van Batavia naar Texel ( via Kaap de Goede Hoop van 01-01-1792 tot 29-01-1792 ), waar het op op 26-04-1792 aankwam. De gezagvoerder op dit schip was Uilke Barends. Het schip voer in opdracht van de kamer Amsterdam.

 

De Eenparigheid was van het type fregat. In februari of maart 1784 werd de Groenewoud, zoals het schip tot dan toe heette aangekocht door de kamer Hoorn en omgedoopt tot Eenparigheid. Bij de koop was het staand want en het lopend want inbegrepen, evenals de ammunitie en de inventaris. De Eenparigheid is in 1802 verkocht in de republiek.

 

Lengte: 142 voet.

Laadvermogen 898 ton.

Oorspronkelijke naam: Groenewoud.

 

 

De Mentor:

 

Op 06-04-1793 vertrok de Mentor ( Engels schip, gehuurd door de kamer Zeeland ) onder leiding van kapitein Uilke Barends voor een reis van fort Rammekens ( Zeeland ) naar Batavia, alwaar het schip op 04-10 1793 aankwam, na een tussenstop bij Kaap de Goede Hoop, die duurde van 13-07-1793 tot 30-07-1793.

 

Op 22-11-1794 keerde het schip de Mentor met aan boord de kapitein Uilke Barends terug naar Nederland. Kaap de Goede Hoop werd aangedaan van 11-03-1795 tot 21-05-1795. De reis ging verder, maar nabij het eiland St.Helena werd het schip en bemanning gekaapt door de Engelsen en opgebracht als oorlogsbuit naar Engeland. Aan boord bevond zich ook Frans Naerebout, de loods uit Zeeland die terug keren wou vanuit Kaap de Goede Hoop naar Zeeland.

 

De Kapingsgeschiedenis: deze betekende eigenlijk de nekslag voor de VOC, die al jaren in moeilijkheden was;

 

op 18 mei 1795 voer een Nederlandse vloot van 16 schepen, onder begeleiding van twee oorlogsschepen, namelijk de Scorpio en de Komeet de haven van Kaap de Goede Hoop uit. In verband met het slechte weer gingen acht schepen terug naar kaap de Goede Hoop, alwaar zij op 20 mei aankwamen. Een dag later voeren ze weer uit, maar ze kregen geen contact meer met het hoofdconvooi.

 

Op 14 juni 1795 werden deze acht schepen, waar onder de Mentor gekaperd door de Engelse schepen van St.Helena.

 

De HMS Scepter onder commandant Captain Essington kwam op St.Helena aan in een convooi met andere Engelse schepen en zij brachten het nieuws dat de Franse legers Nederland hadden overvallen en ingenomen.

Te zelfder tijd kwam het schip Swallow, die eveneens uit Kaap de Goede Hoop kwam, aan op St.Helena met het nieuws dat een belangrijk Nederlands convooi onderweg was van de Kaap de Goede Hoop naar Nederland.

Captain Essington vroeg toen permissie aan de gouverneur van St.Helena om manschappen en schepen teneinde het Nederlandse convooi op te sporen en te kapen.

De Manship,General Goddard en de Swallow kreeg hij toen onder zijn commando en troepen van het eiland werden ingescheept op genoemde schepen.

Op drie juni zeilde dit kleine squadron uit en de zoektocht naar de Nederlanders begon. Vijf andere schepen werden inmiddels klaargemaakt om dit sqadron te versterken, namelijk: de Asia,de Lord Hawkesbury,de Essex, de Airly Castle, en de Busbridge.

Op 15 juni werd er contact gemaakt met het Nederlandse convooi en na enig heen en weer geschiet zwichten de Nederlanders voor de overheersende Engelse vuurkracht en werden opgebracht naar St.Helena. Alle schepen kwamen ten anker nabij St.Helena op 17 juni 1795.

Op 1 juli vaart de Sceptremet haar buit en het Britse convooi naar Shannon in Ierland, alwaar de buit wordt verkocht.

 

De Engelse kunstschilder Thomas Luny ( 1759-1837 ) heeft de veldslag op het doek gebracht en dit schilderij hangt nu in het Nationaal Scheepvaartmuseum te Greenwich.

 

Naar dit schilderij is nog een postzegel ontworpen.

 

De opgebracht schepen waren: de Alblasserdam, de Mentor,de Meermin,de Dordwijk,de Vrouwe Agatha, de Zeelelie en de Surcheance.

 

De Mentor had een lading aan boord met een waarde van fl. 61.361,- en aan boord bevonden zich 50 personen.

 

De Mentor is gebouwd op een werf in Engeland en was gehuurd door de kamer van Zeeland ( Middelburg ), in gebruik bij de V.O.C. vanaf 1784 tot 1795.

 

Gedurende twee reizen heeft het in Engeland gebouwde schip als huurschip voor de V.O.C. gevaren. In 1789 kocht de kamer van Zeeland het schip voor fl.36.000,- van J.C.Citters en Catteau uit Zeeland.

 

Lengte: 122 voet.

Laadvermogen: 560 ton.

Bemanning: 31 man.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De Vrede en Rust:

 

Op stapel in 1794 of daarna. Gesloopt in Batavia in 1804.

 

Van de Vrede en Rust is niet zo heel veel bekend. Het schip is op 06-05-1802 uitgevaren vanuit fort Rammekens naar Batavia. Gezagvoerder was Uilke Barends. Vermeldenswaard is nog dat de loods die de Vrede en Rust buitengaads loodste Frans Naerebout was, een beroemdheid van wie een standbeeld aan de boulevard van Vlissingen te vinden is.

 

Frans Naerebout (Veere 30 augustus 1748-Goes 29 augustus 1818), loods, die op 24 juli 1779 het leven redde van 87 opvarenden van de Woestduin. Dit uit Batavia terugkerende schip van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) was in een vliegende storm in stukken geslagen op de Noorder- en Oosterrassen, zandbanken tussen Westkapelle en Zoutelande.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lengte: 142 voet

laadvermogen: ca. 900 ton

 

 

Van de Vreede en Rust werd ten onrechte in Nederland het gerucht verpreid dat deze zou zijn vergaan tijdens storm. In de brieven wordt duidelijk hoe dit bericht bij de echtgenote van Uilke Barends, Petronella Wybrandi aankwam.

Thomas Gaal 1802

 

portret Uilke Barends

Thomas Luny

 

Battle St. Helena 1795

standbeeld Frans Naerebout te Vlissingen